EMAR (MR)

KAPSAMLI REHBER

Emar (MR) Nedir?

Nükleer manyetik rezonans görüntüleme veya manyetik rezonans tomografi olarak da bilinen Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR/Emar); güçlü mıknatıslar ile manyetik alanların ve radyo dalgalarının kullanıldığı ve böylece vücuttaki hemen hemen tüm organ ve dokuların ayrıntılı görüntülerinin elde edildiği, cerrahi müdahale gerektirmeyen (non-invaziv) bir tıbbi görüntüleme yöntemidir. X-ışınlarından yararlanan bilgisayarlı tomografi (CT) veya pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi görüntüleme yöntemlerinin aksine, bu işlemde herhangi bir radyasyon türü kullanılmaz. Günümüze kadar, MR nin canlılar üzerinde zararlı bir etkisine rastlanmamıştır. Bu durum hamile kadınlar için de geçerlidir; ancak yine de, fetüste organların oluştuğu kritik bir dönem olması nedeniyle, hamileliğin ilk üç ayında (trimester) MR kullanımı genellikle önerilmez. MR; fonksiyonel MR, difüzyon-perfüzyon ağırlıklı MR ve MR spektroskopisi gibi nükleer manyetik rezonans (NMR) tabanlı yöntemlerin görüntü oluşturmasını mümkün kılan tıbbi bir işlemdir.

Bazı atom çekirdekleri, dış bir manyetik alana yerleştirildiklerinde RF enerjisiyle uyarılma yeteneğine sahiptir; bu tür çekirdeklerin oluşturduğu polarizasyon, bir RF bobini aracılığıyla algılanabilen bir RF sinyali meydana getirebilir. Tanısal ve araştırmaya yönelik MR uygulamalarında, polarizasyon oluşturmak amacıyla hidrojen çekirdeklerinden yararlanılır ve bu polarizasyon, taranacak nesnenin yakınına yerleştirilen antenler tarafından algılanır. Bunun nedeni, hidrojen çekirdeklerinin insanlarda ve diğer canlılarda özellikle su ve yağda doğal olarak bulunmasıdır. Doku içindeki hidrojen atomlarının yoğunluğuna ve hareketine göre görüntüler oluşturur. Vücutta bulunan hidrojen atomlarının çekirdeklerindeki protonları uyarmak için manyetik alanlardan yararlanılır. Bilgisayar işlemleri, alıcılar tarafından yakalanan sinyallerin siyah-beyaz görüntülere dönüştürülmesini sağlar (bununla birlikte, perfüzyon görüntülemeden elde edilen sonuçlar renk kodlu olabilir). Bu tür işlemler için gereken manyetik alan şiddeti 1 ila 1,5 Tesla arasında değişir. Kıyaslamak gerekirse, pusula iğnesinin kuzey i göstermesini sağlayan Dünya nın manyetik alanı 0,5 Gauss tur. 1 Tesla, 10.000 Gauss a eşittir. Dolayısıyla, bir MR cihazında kullanılan manyetik alan, Dünya nınkine kıyasla yaklaşık 25.000 kat daha güçlüdür.

MR taraması; beyin, omurilik, kaslar, bağlar, kan damarları ve organlar gibi yumuşak dokuların incelenmesinde oldukça yararlıdır. Bu nedenle nörolojik rahatsızlıkların, kas-iskelet sistemi bozukluklarının ve iç organların yapısıyla ilgili sorunların teşhisinde yaygın olarak kullanılır.

MR taraması normalde ağrılı bir işlem olmasa da, cihazın tünel benzeri yapısı, klostrofobisi olan hastalar için zorluk yaratabilir. Metal implantları veya yapay vücut parçaları, kalp pili, gözlerinde metalik cisimler, ateşli silah yaralanmaları veya manyetik alandan etkilenebilecek kalıcı dövmeleri bulunan kişiler için MR taraması güvenli değildir. Hastanın işlem boyunca hareketsiz kalması gerekmektedir.

Bazı hastalarda, daha net görüntüler elde edilmesine yardımcı olmak amacıyla kontrast madde kullanılarak MR taraması yapılabilir. Damar yoluyla enjekte edilen bu madde, organların veya kan damarlarının daha belirgin bir şekilde görüntülenmesini sağlar. Alerjik reaksiyonlar veya böbrek hastalıkları riski nedeniyle, kontrast madde kullanımı konusunda dikkatli olunmalıdır.

MR taraması; taranan vücut bölgesine ve mevcut ön tanı gibi diğer faktörlere bağlı olarak 15 ila 75 dakika sürer.

Emar (MR) Hangi Hastalıkların Teşhisinde Kullanılır?

Vücudun farklı bölgelerine, çeşitli nedenlerle MR uygulanabilir. MR, özellikle vücuttaki yumuşak dokuların görüntülenmesi için idealdir. MR, aşağıdaki rahatsızlıkların teşhisinde kullanılır:

Görüntüler hastanın semptomları, klinik tablosu, laboratuvar bulguları ve diğer testlerle ilişkilendirilerek yorumlandığından, MR kullanımı tüm hastalıklar için bir tanı yöntemi teşkil etmez.

Emar (MR) Hangi Durumlarda Tercih Edilmez?

MR cihazı kullanılarak yapılacak bir tarama, yalnızca hastanın tıbbi geçmişi ve kullandığı tıbbi cihazların MR ile uyumlu olduğu doğrulandığı takdirde gerçekleştirilmelidir.

- Yeme/İçme: Neredeyse tüm MR çekimlerinde normal şekilde yiyip içebilir ve ilaçlarınızı alabilirsiniz. Ancak bazı kısıtlamaların geçerli olduğu özel MRG çekimleri de mevcuttur. Randevunuzu alırken merkezimizden hazırlık sürecine dair özel talimatlar size iletilecektir.

- Giysiler: İç çamaşırlarınız da dahil olmak üzere üzerinizdeki her şeyi çıkarmanız ve kişisel eşyalarınızı kilitli bir dolaba koymanız istenecektir. Vücudunuzdaki tüm piercingleri çıkarmanız ve diğer takılarınızı üzerinizde bulundurmamanız tavsiye edilir.

- Kulak tıkacı: Bu tetkik, her iki ucu da açık, silindir şeklinde bir cihazın içinde gerçekleştirilecektir. Net görüntüler elde edilebilmesi için tamamen hareketsiz kalmanız gerekmektedir. Çekim sırasında yüksek sesler oluşacağından, size verilecek olan kulak tıkaçlarını takmanız gerekecektir.

- Alerji: Damar yoluyla kontrast madde kullanılan bazı MR çekimleri mevcuttur. MR kontrast maddesine karşı alerjiniz varsa, sizi yönlendiren hekimi bilgilendirin ve reçete edilen ilacı temin edin. Söz konusu ilacı ağız yoluyla üç kez (çekimden 24 saat, 12 saat ve iki saat önce) almanız gerekecektir.

- Kaygı giderici ilaçlar: Klostrofobi nedeniyle kaygı giderici ilaçlara ihtiyaç duymanız halinde, ilacı reçete etmesi için ilgili doktorunuzla iletişime geçin. Reçeteyi muayene gününde yanınızda getirmeniz gerekmektedir. Ayrıca, işlem sonrasında sizi evinize götürecek birinin bulunması gerektiğini lütfen unutmayın.

- Güçlü manyetik alan: Güçlü manyetik alan nedeniyle, vücudunuzda metal içeren herhangi bir cisim veya parça bulunması durumunda muayeneden önce doktorunuzu bilgilendirmeniz zorunludur. Bu bilgiler, MR taramasına uygunluğunuzun belirlenmesi açısından gereklidir. Vücudunuzda metal bulunmasına rağmen muayene öncesinde doktorunuzu bilgilendirmediğiniz takdirde, muayene ertelenebilir veya tamamen iptal edilebilir.

Emar (MR) Nasıl Çalışır?

MR işlemi, hastanın hareketli bir masa üzerine uzanmasıyla başlar; bu masa, hastanın sırtüstü yatmasına veya taranacak vücut bölgesine uygun bir pozisyon almasına olanak tanır. Ardından masa, MR cihazının silindirik bölümünün içine doğru kaydırılır. MR sırasında cihazdan zaman zaman yüksek sesli sinyaller gelebilir. Hastayı bu seslerin yaratabileceği rahatsızlıktan korumak amacıyla kendisine kulaklık veya kulak tıkacı verilir. Yüksek kaliteli görüntüler elde edebilmek için MR işlemi sırasında hareket etmemek önemlidir. Hareket etmek görüntülerin bulanıklaşmasına yol açabilir ve bu durum, ilgili vücut bölgelerinin taramasının tekrarlanmasını gerektirebilir. Taranan vücut bölgesine bağlı olarak, hastanın zaman zaman nefesini tutması gerekebilir. Bir MR işlemi ortalama 15 ila 60 dakika sürer.

MR tarayıcısı, hastanın içine yerleştirildiği bir manyetik alan oluşturan ve bünyesinden radyo dalgası sinyalleri yayan, tünel benzeri bir yapıdır. Hasta cihazın içine girdiğinde, MR makinesinde güçlü bir manyetik alan oluşturulurs. Ardından makine tarafından üretilen radyo dalgaları, atomları bulundukları konumdan hareket ettirir. Radyo dalgaları kesildiğinde atomlar eski konumlarına döner ve sinyaller yayar. Bilgisayar bu sinyalleri işleyerek, taranan vücut bölgesinin görüntülerini oluşturur. Bu görüntüler, izleme ekranında görüntülenir. Vücuttaki yumuşak dokular veya organlar incelenirken, bazen CT taraması yerine MR taraması tercih edilir. MRI; farklı yumuşak doku türlerini ve normal ile anormal yumuşak dokuları birbirinden ayırt etme kapasitesine sahiptir.

MR Taraması İçin Anestezi veya Sedasyon Gerekli Midir?

MR taraması ağrılı bir işlem değildir ve çoğu durumda anestezi ya da ağrı kesici ilaç kullanımına gerek duyulmaz. Klostrofobisi olan ve kapalı bir ortamda uzun süre kalmakta zorlanan kişiler, tarama öncesinde durumlarını bildirmeleri halinde çok düşük dozda sakinleştirici ilaç alabilirler. Tarama sırasında hareketsiz duramayan bebekler ve küçük çocuklar için anestezi uygulanması mümkündür.

MR Taraması Ne Kadar Sürer?

Dar alanlarda uzun süre kalmakta zorlanan kişiler, genellikle çok uzun sürdüğünü düşünerek bu tetkikten çekinirler. Ancak bir MR tetkiki için gereken süre, vücudun hangi bölgesinin incelendiğine ve standart prosedürlere ek olarak başka işlemlerin gerekip gerekmediğine bağlıdır. Bir MR tetkiki genellikle 10 dakika ile bir saat arasında sürer.

MR Sonuçlarının Çıkması Ne Kadar Sürer?

MR çekiminden sonra elde edilen görüntüler genellikle hemen dijital olarak kaydedilir ve radyoloji uzmanı tarafından detaylı biçimde incelenir. Sonuçların çıkması ve doktorunuza iletilmesi birkaç saat ile birkaç gün arasında sürebilir. Sonuçlar doktorunuz tarafından değerlendirildikten sonra size gerekli bilgiler aktarılır.

MR Cihazı Neye Benzer?

Tipik bir MR cihazı, ortasından manyetik alan geçen bir tünele sahip büyük bir aygıttır. Hasta bir sedyeye uzanır ve ardından bu sedye tünelin içine doğru hareket ettirilir. Bazı durumlarda, klostrofobisi olan veya obezite sorunu yaşayan kişiler için süreci kolaylaştıran, yan tarafları daha açık MR cihazları ("Açık MR") da mevcuttur. Taramanın yapıldığı oda, radyo dalgalarına karşı özel olarak yalıtılmış ve serin tutulan bir ortamdır.

MR ve CT Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki görüntüleme türü arasındaki temel fark, kullandıkları teknolojiyle ilgilidir. MR yöntemi, herhangi bir radyasyon olmaksızın manyetik alanların ve radyo dalgalarının kullanımına dayanır. CT tekniği ise X-ışınlarından yararlanır; dolayısıyla radyasyon içerir. Bu durum, güvenlik açısından bir fark yaratır. MR ve CT, görüntü oluşturma biçimleri bakımından da birbirinden ayrılır: MR su moleküllerinin hareketlerine odaklanırken, CT X-ışınlarının farklı dokular tarafından soğurulmasına odaklanır.

Yumuşak dokuların (beyin, omurga, kaslar, bağlar, iç organlar) ayrıntılarını ve kontrastını gösterme konusunda MR, CT ve röntgenden çok daha üstündür. MR; çeşitli yumuşak doku türlerini veya normal doku ile anormal dokuyu (örneğin tümörler veya iltihaplanma) birbirinden ayırt etmede daha başarılıdır. Öte yandan CT, kemikleri veya kalsifikasyonları görüntülemede daha iyidir. CT ayrıca akciğerlerin veya akut kanamaların değerlendirilmesinde de kullanılabilir. Sonuç olarak, yumuşak doku ayrıntıları için MR daha iyiyken, kemik ayrıntıları için CT daha üstündür.