Lutesyum-177 (Lu-177)
Yayınlanma Tarihi: 01 Ekim 2026 | Son Güncelleme: 01 Ekim 2026 | 👁️ Görüntüleme: 44
Bu sayfa klinik ve hekim denetiminde güncel tıbbi kılavuzlara uygun olarak bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır.
Lutesyum-177 Nedir?
Lutesyum-177 (Lu-177), nöroendokrin tümörlerin ve prostat kanserinin tedavisine yönelik hedefe yönelik radyonüklid tedavide kullanılan tıbbi bir izotoptur. NRG nin nükleer tesisinde üretilen bu izotop, günümüzde hedefe yönelik radyonüklid tedavide en yaygın kullanılan izotoptur. Bunun nedeni, ticari olarak temin edilebilirliği ve nöroendokrin tümörlerin tedavisinde Lu-177 tabanlı peptid reseptör radyonüklid tedavinin (PRRT) klinik başarısıdır. Bu tedavi yöntemi ve prostat kanseri tedavisi, sağlıklı hücrelere zarar vermeden kanser hücrelerini hedef alıp yok eder.
Lutesyum-177 PSMA Nedir?
Lutesyum-177 (Lu-177) PSMA tedavisi, ileri evre metastatik prostat kanserinin tedavisinde kullanılan, nispeten yeni bir teranostik (hem teşhis hem de tedavi amacıyla kullanılan) ilaçtır. Bu yöntem, tümörü ve metastazlarını tespit etmek için tümöre özgü bir ajanın kullanılmasını içerir. Ardından, tümör hücrelerini yok etmek amacıyla yine tümöre özgü bir ajan kullanılarak bu bölgelere radyasyon uygulanır. Söz konusu ilaç, prostat bezindeki kanserli hücrelerin yüzeyinde bulunan belirli bir protein molekülünü hedef alan bir radyofarmasötik ajandır. Lu-177 PSMA tedavisi, kanserin vücudun geneline yayıldığı ve diğer tedavi yöntemlerine karşı direnç geliştirdiği prostat kanseri hastalarında uygulanır. Hastalığın bu zorlu evresinde Lu-177 PSMA tedavisi; semptomları hafifletirken aynı zamanda tümörü küçültmeyi ve hastalığın ilerlemesini durdurmayı amaçlamaktadır.
Lu-177; PSMA molekülünü üreten kanser hücrelerini tespit eden ve yaygın olarak PSMA PET taraması adıyla bilinen Galyum-68 (Ga-68) adlı bir tamamlayıcı tanı testiyle birlikte kullanılır. Bu iki test, hastalık ilerlemesini yavaşlatarak hastaların yaşam süresini uzatma ve yaşam kalitesini artırma konusundaki etkinliklerinin doğrulanmasının ardından Mart 2022 de FDA tarafından onaylanmıştır.
Lu-177 Hangi Hastalara Uygulanır?
Bu tedavi öncelikle ileri evre, metastatik ve hormon tedavisine yanıt vermeyen (hormon dirençli) prostat kanseri hastalarına uygulanır. Ayrıca hormon tedavisi ve kemoterapi gibi diğer tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen veya bu yöntemlere karşı direnç geliştirmiş hastalar için de etkili bir seçenek olarak değerlendirilmektedir.
Kanser Tedavisinde Lu-177 PSMA Nasıl Kullanılır?
Lu-177 PSMA tedavisi genellikle diğer organ ve dokulara yayılmış kanserli hastalarda diğer tedavi seçenekleri tükendiğinde veya kemoterapi gibi diğer tedavi türleri uygun olmadığında kullanılmaktadır. Lu-177 PSMA adı verilen radyoaktivite ilaç, prostat bezindeki kanser hücrelerinin yüzeyinde bulunan PSMA proteinine bağlanır. İlaç, hedef hücrelere radyasyon yayarak bu hücrelerin ölümüne yol açmaktadır.
Lu-177 PSMA Vücuda Nasıl Verilir?
Bu, enjeksiyon yoluyla uygulanan bir tedavi türüdür. Tümör hücrelerinin net bir şekilde görülebilmesini sağlamak amacıyla vücuda bir kontrast madde verilir. Ardından, radyoaktif bir bileşik olan Lu-177, PSMA proteinine bağlanarak tümör hücrelerine ulaşır ve radyasyon verir.
Lu-177 PSMA Tedavisi Ne Kadar Sürmektedir?
Lu-177 PSMA tedavisi, damar içi bir kanül aracılığıyla yaklaşık 20 dakika boyunca uygulanır; ancak idrarınızı yapana ve radyasyon dozunuz yasal sınırın altına düşene kadar tedavi merkezinde kalmanız gerekir. Bu süreç iki ila dört saat kadar sürebilir; bu nedenle, önceden hazırlık yapmanız ve merkezde rahat etmenizi sağlayacak eşyaları yanınızda getirmeniz önemlidir.
Tedavinin olağan seyri, iki ayda bir uygulanan 4 ila 6 enjeksiyonu kapsar; ancak enjeksiyon sayısı ve bunlar arasındaki süreler, hastanın durumuna ve hastalığın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Tedaviden üç gün sonra, vücuda enjekte edilen radyoaktivitenin dağılımı sintigrafi yoluyla değerlendirilir. Tedavinin temel amaçları, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve hastanın yaşadığı belirtileri hafifletmektir. Tedavi için hastaların doğru seçilmesiyle birlikte, hastaların %50 sinden fazlasında PSA seviyelerinde ve hastalık boyutunda azalma görülebilir.
Lu-177 Tedavisinin Risk ve Yan Etkileri Nelerdir?
Lu-177 PSMA tedavisinin bazı yan etkileri olabilir. İşlemden hemen sonra ortaya çıkan ciddi ve ani yan etkiler yoktur. İlk 48 saat içinde en sık görülen yan etkiler bulantı ve kusmadır. İşlem sonrasında en sık karşılaşılan yan etki ise, özellikle ilk 4 hafta boyunca görülen yorgunluktur. Bu yan etkiler şunlardır:
| Grup | Yan Etkiler ve Reaksiyonlar | Olasılık % Olarak |
|---|---|---|
| Genel | Yorgunluk / Şiddetli yorgunluk | %48–53 / %1,3–7 |
| Kilo kaybı / Ağır kilo kaybı | %11 / %0,4 | |
| Ödem / Şiddetli ödem | %10 / %0,4 | |
| ENT (Kulak-Burun-Boğaz) | Ağız kuruluğu / Şiddetli ağız kuruluğu | %39–66 / %0–0,9 |
| GI (Gastrointestinal) | Bulantı / Şiddetli bulantı | %32–36 / %0–1,3 |
| Kabızlık / Şiddetli kabızlık | %22 / %0,4–1,1 | |
| İshal / Şiddetli ishal | %17–19 / %0–0,8 | |
| Kusma / Şiddetli kusma | %11–19 / %0–0,9 | |
| Kas-iskelet Sistemi | Sırt ağrısı / Şiddetli sırt ağrısı | %14–24 / %1,3–3,6 |
| Eklem ağrısı / Şiddetli eklem ağrısı | %20–22 / %0–1,1 | |
| Kemik ağrısı / Şiddetli kemik ağrısı | %11 / %2,5 | |
| Beslenme | İştah kaybı / Yoğun iştah kaybı | %21–22 / %0–1,9 |
| İdrar Yolları | İdrar yolu enfeksiyonu / Şiddetli İYE | %12 / %3,8 |
| Akut böbrek hasarı / Şiddetli AKİ | %3,8–8,5 / %1,9–3,2 | |
| Nörolojik | Baş dönmesi / Şiddetli baş dönmesi | %8,3 / %0,9 |
| Baş ağrısı / Şiddetli baş ağrısı | %7 / %0,8 | |
| Optalmolojik | Kuru göz | %3 |
| Laboratuvar | Anemi / ≥G3 anemi | %64–67 / %7–15 |
| Trombositopeni / ≥G3 trombositopeni | %30–45 / %2,7–9 | |
| Lökopeni / ≥G3 lökopeni | %15,7 / %4,2 | |
| Lenfopeni / ≥G3 lenfopeni | %14,2 / %7,8 | |
| Pansitopeni / ≥G3 pansitopeni | %1,7 / %1,3 | |
| Nötropeni / ≥G3 nötropeni | %28–38 / %3,5–4,7 | |
| eGFR düşüşünde azalma | %43 / %3,6 | |
| eGFR artışı | %29 / %1,1 | |
| Ciddi Olaylar | Pulmoner emboli | %1,1 |
| Zatürre | %1,7 | |
| İkinci kanserler | %1,4 | |
| Tedaviye bağlı miyeloid neoplazmlar | %1–2 | |
| Karaciğer yetmezliği | %0,4 | |
| İnme | %0,2 |
Lu-177 Nasıl Üretilir?
Lu-177, ya doğrudan lutesyum-176 nın (Lu-176) ışınlanmasıyla ya da dolaylı olarak iterbiyum-176 nın (Yb-176) ışınlanmasıyla olmak üzere iki şekilde üretilebilir. Lu-176 nın ışınlanması doğrudan Lu-177 ye yol açarken, Yb-176 nın ışınlanması kısa ömürlü ara radyoizotop iterbiyum-177 nin (Yb-177) üretimine yol açar ve bu da Lu-177 ye bozunur.
PSMA İşaretlemede Kullanılan Radyoaktif Elementler Nelerdir?
Lu-177, gama ve beta ışıması yapan, 6.7 günlük yarılanma ömrüne sahip radyoaktif bir elementtir. Yaydığı düşük beta parçacıklarının (maksimum enerjisi 0.5 MeV) kat ettiği ortalama mesafe 0,7 mm, yumuşak dokuda kat ettiği maksimum mesafe ise 2,1 mm’dir. Tedavi sonrası görüntülemede kullanılan, gama emisyonlarının olduğu enerji pikleri 112.9 keV ve 208.4 keV’dir. 177Lutesyum dünya çapında PSMA tedavisi için en sık kullanılan radyoaktif elementtir ve yayınlanan PSMA tedavisi verilerinin çoğunluğu; Lu-177 PSMA-617 ve Lu-167 I & T ligandlarını kullanan tedavilere dayanmaktadır.
Ac-225, 10 günlük yarılanma ömrü ve yaydığı 6 MeV enerjiye sahip alfa parçacığıyla, PSMA tedavisi için en sık kullanılan ikinci radyoaktif elementtir. Ac-225 PSMA hedefli alfa tedavisi, bir alfa parçacığının, beta parçacığına göre çok daha kısa doku penetrasyon aralığına sahip olması nedeniyle, kırmızı kemik iliği infiltrasyonu varlığında daha uygun bir mikrodozimetriyi mümkün kılar. Bu da, görüntülemelerinde “superscan” paterni ile başvuran hastalar için iyi bir tercih olabilir. Ayrıca, Lu-177 PSMA tedavisini karşı direnç gelişimi durumunda, Ac-225 PSMA-hedefli alfa tedavisi, ilave bir eskalasyon adımı olarak da uygulanmıştır.
Kaynakça ve Referanslar
Benzer Nükleer Tıp Tetkikleri
PET-CT
Metabolik ve anatomik görüntülemenin birlikte değerlendirildiği ileri görüntüleme hizmeti.
Detaylı bilgi için tıklayınız →Sintigrafi
Organ fonksiyonlarını incelemek amacıyla radyoaktif izotoplar kullanılarak yapılan çekimler.
Detaylı bilgi için tıklayınız →Lutesyum Tedavisi
Akıllı atom tedavisi olarak bilinen ve hedefe yönelik uygulanan radyonüklid tedavi türü.
Detaylı bilgi için tıklayınız →